Diyabet Hastaları İçin Sağlıklı Beslenme Rehberi
Diyabet, vücudumuzda pankreastan salgılanan insülin hormonunun yetersizliği veya insüline karşı vücudun direnç geliştirmesi ile oluşan ömür boyu sürebilen bir hastalıktır. Bu hastalığın tedavisinde insülin iğneleri, oral antidiyabetikler ve beslenme tedavisini önerilebilir. Genelde sağlıksız beslenme ve kilo artışı ile ortaya çıkan bir hastalıktır ve bu durum devam ettikçe hastalığın şiddeti de artabilir. Diyabet hastalarında sağlıklı beslenmenin hayat değiştiren bir etkisi bulunmaktadır. Hatta bazı diyabet hastalarında sağlıklı besleme ve kilo kaybı ile hastalık tamamen iyileşebilir.
Adım Adım Diyabet Hastalığında Beslenme Rehberi
Şeker ve şeker içeren besinlerden uzak durun.
Diyabet hastalarının ilk olarak dikkat etmesi geren şey kan şekerlerini dengeleyerek kan şekerinin hızlı ve çok yükselmesini engellemektir. Bunu için ilk aşamada şeker ve şeker içeren besinleri hayatımızdan çıkarmamız gerekir. Bu besinlere şeker, reçel, bal, marmelat, pekmez, hazır ve taze meyve suları, pastalar, kekler, tatlılar, çikolata gibi yiyecekler örnek gösterilebilir. Fakat sadece şeker içeren besinleri çıkarmak yeterli olmayacaktır. Kan şekerini daha iyi bir şekilde dengeleyebilmek ve diyabet hastalarında sık görülen aşırı iştahları azaltabilmek için karbonhidrat türlerinden kompleks karbonhidratların tercih edilmesi gerekmektedir.
Lif içeriği yüksek kompleks karbonhidratlar tercih edin.
Hayatımızdaki karbonhidratlar basit ve kompleks olmak üzere ikiye ayrılır. Basit karbonhidratlar posa (lif) içeriğinden fakir olduklarından dolayı kompleks karbonhidratlara kıyasla çok daha hızlı sindirilir ve kan şekerinin hızlı bir şekilde yükselmesine neden olurlar. Bu basit karbonhidratlara en iyi örnekler şeker ve şeker içeren besinler, patates, mısır, pirinç, beyaz un ile yapılan beyaz ekmek, makarna, hamur işleri gibi yiyecekler örnek gösterilebilir. Bu besinler kan şekerinde ani yükselmelere neden olup sonrasında da kan şekerinde hızlı bir düşüşe neden olarak sizi daha çok acıktırmakta ve sürekli bir yemek yeme isteğine neden olabilmektedir. Bu nedenle diyabet hastaları özellikle lif ve vitaminler açısından çok daha zengin olan kompleks karbonhidratları tüketmesi gerekir. Bunlar tam tahıllı ekmekler, tam buğdaylı makarnalar, kinoa, yulaf, arpa, bulgur, kurubaklagillerdir.
Şeker içeriği düşük ve lif içeriği yüksek meyveler tercih edin.
Diyabet hastalarının en çok kafasını karıştıran nokta meyve tüketimidir. Bazı diyabet hastaları “nasılsa meyveler doğal şeker içerir” diyerek meyveleri fazla tüketir, bazıları ise meyveler doğal şeker içerdiğinden dolayı tamamen hayatından çıkarır. Bu iki yaklaşımda aslında yanlıştır. Meyveler basit ve kompleks karbonhidratların bir arada bulunduğu vitamin ve antioksidan kapasitesi açısından çok zengin besinlerdir. Bundan dolayı hayatımızdan tamamen çıkarmak yanlıştır. Şeker içeriği düşük ve lif içeriği yüksek meyveler tercih edilerek kan şekerinin hızlı yükselmesi önlenebilir. Bu meyvelere yeşil elma, ayva, armut, portakal, çilek, yaban mersini gibi meyveler örnek verilebilir. Bu meyvelerin bir diyetisyen kontrolünde porsiyona dikkat edilerek tüketilmesi gerekir. Meyvelerin fazla tüketimi veya karpuz, kavun, üzüm, incir, olgun muz gibi şeker içeriği çok yüksek olan meyvelerin tüketimi kan şekerini hızlı yükselteceğinden önerilmez. Özellikle şeker içeriği çok yüksek olan bu meyvelerden uzak durulmalıdır.
Yeterli ve dengeli bir beslenme programıyla kilo kaybı sağlayın.
Diyabet hastalığının temelinde sağlıksız beslenme ve obezite bulunmaktadır. Bu nedenle diyabet hastalarının beslenmesinde sağlıklı besinler tercih edip yeterli ve dengeli bir beslenme programı uygulayarak kilo kaybı sağlamaları çok önemlidir. Bir diyetisyen tarafında hazırlanmış, protein, karbonhidrat ve yağ içeriği açısından dengeli, et ve et ürünleri, süt ürünleri, tam tahıllar, sebzeler ve meyveler gibi tüm besin gruplarına yer verilmiş planlı bir beslenme programı uygulanmalıdır. Hastalarda kilo kaybı sağlandıkça iştahlarında azalma, insülin dirençlerinde düşme ve kan şekerinde dengelenmeler gibi birçok iyileşmeler görülür. Hatta hastalığın kendisi bile iyileşebilir. Hastaların ideal ağırlıklarına geri dönmesi sağlayıp kan şekerlerini dengede tutmak önemli bir tedavi yöntemidir.
Aşağıda besin gruplarına göre hangi besinlerin tüketilebileceği not edilmiştir:
-Tahıllar: (tam buğday, çavdar gibi unlardan yapılmış ekmek vb. tüm yiyecekler, bulgur, kurubaklagil, yulaf ezmesi, kinoa, karabuğday vb.).
-Et ve Et ürünler: Kırmızı etler, beyaz etler (tavuk, hindi vb.), deniz ürünleri, peynirler, yumurtalar.
-Süt ve Süt Ürünleri: Süt, kefir, yoğurt, ayran.
-Sebze ve Meyveler: Glisemik indeksi düşük tüm sebze ve meyveler.
-Yağlı Tohumlar: Ceviz, badem, fındık , fıstık vb.
Sık sık beslenin, 3 ana öğün ve 2-3 ara öğün yapın.
Kan şekerinin dengelenebilmesindeki en önemli noktalardan biri de kan şekerini düşürmemektir. Özellikle diyabet hastalarında uzun süreli açlıklarla kan şekerinde istemediğimiz düşüşler yaşanması hipoglisemiye (kan şekerinde titreme gibi belirtilerle devam eden düşüklükler) ve yemek/tatlı krizlerine neden olabilmektedir. Oluşturduğumuz beslenme planlarında 2-3 saatte bir beslenme sağlanarak hem tokluk oluşturulmalı hem de kan şekerinin dengede kalması sağlanmalıdır.
Ara öğünlerinizde karbonhidratlarınızı proteinlerle dengeleyin.
Ara öğün tercihlerimizde meyveler, kuru meyveler, galeta, grissini vb. karbonhidrat kaynaklarını, süt, kefir, yoğurt, ayran, peynir gibi protein kaynaklarıyla birlikte tüketmeye özen göstermemiz gerekir. Bu sayede proteinler karbonhidratların sindirimini yavaşlatarak kan şekerinin dengeli bir şekilde yükselmesini sağlamaktadır. Aşağıda belirtilen kombinasyonlar ara öğünleriniz için örnek olabilir:
·Elma + yoğurt + tarçın
·Leblebi + ayran
·Kuru erik + Kefir
·Sütlü kahve + hurma
·Wasa + labne + çörek otu
·Yoğurt + Chia tohumu + Taze meyveler
·Yoğurt + Yulaf ezmesi + Taze meyveler
“Bu içerik, Dyt. Betül Karataş tarafından, senCard için özel olarak hazırlanmıştır.”